ฟ้อนเมืองเผียไหมลำปาง

วามเป็นมาของฟ้อนเมืองเผียไหมลำปาง
                
ฟ้อนเมืองเผียไหมลำปาง เป็นชุดที่คิดขึ้นโดยนายสักเสริญ (ศักดิ์) รัตนชัย ซึ่งมีความเชื่อว่า “ความเป็นชาติอยู่ได้เพราะการมีอะไรเป็นของตนเอง จังหวัดลำปาง มีหลายสิ่งหลายอย่างที่น่าเรียนรู้และสามารถเรียนรู้ได้จากของจริง การปลูกฝังให้เยาวชนผูกผันกับวัด สัมผัสวัด โดยใช้ลานวัดเป็นศูนย์กลางในการเรียนรู้ ปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม และศิลปะพื้นเมืองเหนือ ซึ่งเรียนรู้ได้ตั้งแต่ศิลปะลานวัด จิตรกรรมฝาผนังของโบสถ์และวิหารในวัด”
                ความตั้งใจและความเชื่อดังกล่าวทำให้ชมรมจุสะหรีแม่ข่วงเจิง วัดกู่คำ ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ.๒๕๓๖ เพื่อใช้เป็นสถานที่สำหรับศึกษาเรียนรู้ด้านศิลปะการแสดง
                 นายสักเสริญ (ศักดิ์) รัตนชัย ได้ใช้ลานวัดกู่คำ เป็นสถานที่สอนภาษาคำเมือง และนาฎศิลป์เมืองเหนืออันเป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่น ให้แก่เด็กๆ และได้คิดประดิษฐ์ท่ารำเพื่อใช้ในการสอน จากภาพจิตรกรรมฝาผนังรูปแต้ม วัดนาแส่ง อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง เป็นภาพการร่ายรำซึ่งวาดโดยสล่าน้อยซาว ในสมัยรัชกาลที่ ๕ เป็นท่ารำก๋งยิง ๑ และก๋งยิง ๒ 
                และประยุกต์กับภาพจิตรกรรมฝาผนังรูปแต้มวัดเวียงต้า อำเภอลอง สมัยขึ้นนครลำปาง เป็นท่าก๋งยิง ๓ เวียงต้า และภาพจิตรกรรมฝาผนังในวิหาร วัดพระธาตุลำปางหลวง เป็นท่ายอพนมตั้งเกล้า นำมาประดิษฐ์เรียบเรียงให้เป็นท่ารำฟ้อนเมืองเผียไหมลำปาง ๕๘ ท่ารำ ประกอบดนตรีเพลงเผียไหมลำปาง เผยแพร่ในจังหวัดลำปาง และมีการถ่ายทอดสืบต่อกันเป็นรุ่นๆ ปัจจุบันมีสถานศึกษา จำนวน ๑๔ แห่ง จัดการเรียนการสอนฟ้อนเมืองเผียไหมลำปาง และชมชมจุมสะหรี แม่ลูกข่วงเจิง วัดกู่คำ เป็นสถานที่สอนการฟ้อนเมืองเผียไหมลำปาง และเผยแพร่ศิลปะการแสดงพื้นเมืองเหนือแก่ผู้สนใจทั่วไป
ลักษณะการแต่งกาย
                ชุดแต่งกาย
                การแสดงฟ้อนเมืองเผียไหมลำปาง ผู้แสดงแต่งกายในชุดครองสไบ ซึ่งเป็นชุดแต่งกายพื้นเมืองของจังหวัดลำปาง
                วิธีการแต่งกา ใช้ผ้าสไบเคียนอกของสตรีและนุ่งซิ่นบ้วง 
                การห่มสว้ายแหล้ง
                ๑.วิธีวัดความยาว ความยาวของสไบอย่างน้อย วัดจากพื้นชูสูงขึ้นให้ชุดแขนความยาว ไม่น้อยกว่า ๒ เมตร
                ๒.เมื่อดึงสไลไขว้หลังทิ้งชายที่เหลือไว้พองาม
                ๓.จัดชายพาดไหล่เลยชายเสื้อลงมา
                ๔.เมื่อเฉวียงชายขึ้นทับทิ้งชายลงด้านหลังควรยาวกว่าด้านหน้า
                ๕.สไบลายก่านปล้องให้จัดชายพาดลายขวางปล้องทับชายสว้าย
ทรงผม
                ทรงผมแบบเกล้าผมและตกแต่งด้วยเครื่องประดับหรือช่อดอกไม้พอสวยงาม

นายศักดิ์ สักเสริญ รัตนชัย ได้ถ่ายทอดงานด้านดนตรและนาฏศิลป์ ดังนี้

  1. เปิดสอนศิลปะการแสดงพื้นเมืองโดยตรง นับตั้งแต่ก่อตั้งโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ เมื่อปีพุทธศักราช 2499 จวบจนปัจจุบัน เปิดสำนักจุมสะหรี โดยใช้ลานวัดกู่คำ อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง เปิดสอนศิลปะพื้นเมืองหลายแขนง เช่น นาฏศิลป์พื้นเมือง อักขระพื้นเมือง ใช้เวลาสอนในวันเสาร์ - อาทิตย์ เป็นการสอนให้เยาวชนโดยไม่คิดค่าตอบแทน
  2. ได้ค้นคว้าและคิดประดิษฐ์ชุดการแสดงมากมายจนเป็นที่รู้จักกันแพร่หลายไปในท้องถิ่น มีโอกาสได้นำลูกศิษย์ไปแสดงตามโอกาสต่างๆ สร้างชื่อเสียงให้กับชุมชนจุมสะหรี สร้างชื่อเสียงให้จังหวัดลำปาง และให้แก่ประเทศชาติอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ มีการเผยแพร่แลกเปลี่ยนประสบการณ์ความรู้ความคิดเห็นกับศิลปินท่านอื่นๆ อยู่เป็นประจำทำให้เป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดี
  3. เผยแพร่ความรู้ทางสื่อมวลชน ทั้งหนังสือพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ ร่วมทำการนำออกเผยแพร่ให้แก่กลุ่มผู้สนใจ และประชาชนคนไทยท้องถิ่น ภาคเหนือได้รับรู้ รับทราบพัฒนาการความรู้ด้านการแสดงพื้นบ้านและสามารถติดตามความเคลื่อนไหวได้ตลอดเวลา นายศักดิ์ สักเสริญ รัตนชัย นับเป็นตัวอย่างที่ดีของบัณฑิต นักปราชญ์ที่ตื่นตัว แสวงหาความรู้อยู่เสมอแม้ว่าได้ผ่านการศึกษาในระบบมาน้อย แต่สามารถเพิ่มเติมความรู้นอกระบบได้อย่างแพร่หลาย
  4. เขียนหนังสือ บทความลงตีพิมพ์ในจุลสาร วารสารคและสิ่งพิมพ์ต่างๆ มาเป็นเวลากว่า 46 ปี เขียนเป็นตำราไว้หลายเล่ม มีทั้งที่เป็นต้นแบบให้ผู้สนใจนักเรียนรู้ นักศึกษา นำไปผลิตรายงานหรือได้ใช้ตำราได้อีกมากมาย เช่น ชุดท่าฟ้อนเผียไหมลำปาง ซึ่งสนับสนุนโดยสภาวัฒนธรรมจังหวัดลำปาง มีบุคลากรด้านวิชาการ เช่น นางฐิตารีย์ นันสุรัตน์ ได้รวบรวมท่าฟ้อนที่นายศักดิ์ สักเสริญ รัตนชัย ได้คิดประดิษฐ์ขึ้นนำออกแสดงเป็นชุดๆ อย่างมีระบบ ยังมีรายงานเรื่อง แม่ฟ้อนรำ โดยนักศึกษาวิชาอารยธรรมไทย มหาวิทยาลัยโยนก ที่แต่ละคนได้นำไปเผยแพร่
  5. คิดค้นวิธีถ่ายทอดความรู้พื้นฐาน เช่น กลวิธีการละเล่นโน๊ตนิ้วมือทำให้ผู้ละเล่นเกิดความสนุกสนานและได้รับความรู้พื้นฐานในทันที เรื่องระดับเสียงและจังหวะ รวมทั้งการคิดค้นวิธีการละเล่นอักขระนิ้วมือ เพื่อช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจอักขระพื้นเมืองได้ง่ายขึ้น โดยใช้ควบคู่ไปกับการสอนการฟ้อนพื้นเมืองเป็นการปลูกฝังวัฒนธรรมท้องถิ่นแก่เยาวชนของชาติได้อย่างครบถ้วน
  6. ผลิตสื่อวิดิทัศน์ประกอบกิจกรรมและท่ารำ และผลิตแผ่นแพลงสำหรับประกอบท่ารำ โดยนำออกเผยแพร่ได้อย่างกว้างขวาง
  7. เป็นวิทยาการและครูสอนรับเชิญ อาทิ สอนวิชาตีกลองปู่จาที่โรงเรียนห้างฉัตรวิทยา อำเภอห้างฉัตร สอนวิชาฟ้อนและวิชาอักขระตัวเมืองที่โรงเรียนแม่เมาะวิทยา อำเภอแม่เมาะ และสอนที่โรงเรียนปงสนุก โรงเรียนลำปางเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง มหาวิทยาลัยโยนก
  8. ปัจจุบันนี้ที่บ้านและที่ทำงานของนายศักดิ์ สักเสริญ รัตนชัย ได้ต้อนรับแขกและผู้สนใจในศิลปวัฒนธรรมของชาติและของท้องถิ่นไทยที่แวะเวียนมาเยี่ยมเยียนขอและแลกเปลี่ยนความรู้ด้านนาฏศิลป์พื้นบ้านและ้ดานอื่นๆอยู่เสม