ข้าวตอก เครื่องบูชาอย่างไทย

          ข้าวตอก หรือที่ภาษาบาลีว่า "ลาชา" หรือ "ลาช" (ลา-ชะ)เป็นเครื่องบูชาพระพุทธ ถือกันว่าเป็นของบริสุทธิ์ ด้วยคุณสมบัติที่เปรียบได้
กับคุณของพระพุทธเจ้าสามประการ คือ

  1. ขณะที่คั่ว มีลักษณะแตกกระจายออกเป็นดอกเปรียบเสมือนความแตกฉานของพระปัญญาธิคุณ
  2. มีสีขาวบริสุทธิ์ เปรียบดังพระวิสุทธิคุณ
  3. มีลักษณะเบ่งบานดุจดั่งพระเมตตาที่เบ่งบานงดงามอยู่เต็มน้ำพระทัย เปรียบได้กับพระมหากรุณาธิคุณ

          ข้าวตอกเป็นเครื่องบูชา ๑ ใน ๔ อย่างที่สำคัญของบูชาทั้งสี่ที่สำคัญ ได้แก่ ข้าวตอก ดอกไม้ ธูป และเทียน การบูชาพระพุทธ
ด้วยข้าวตอก เป็นที่นิยมมาแต่โบราณในหมู่ชาวเหนือและชาวอีสานของไทยดังอุทาหรณ์การกล่าวถึงข้าวตอก เช่น ในเนื้อเพลง
ดำหัวปี๋ใหม่"ปี๋ใหม่เมืองเฮาก่อมาถึงแล้วน่อ ดำหัวแม่ป้อป้าลุงอุ๊ยเฮาดีกว่า ประเพณีบ่เก่าของเฮาสืบมา เข้าวัดเข้าวาตักบาตรทำบุญ
ก๋ำสลุงใส่ข้าวตอกดอกไม้ ฮื่อเปิ้นได้จื้นใจ๋ตี้หมู่เฮาฮู้คุณเตวะบุตรเตวะดาเปิ้นมาอุดหนุน อันก๋านทำบุญตึงบ่มีวันปุดตืน"
การจัดข้าวตอกเพื่อบูชามีได้หลายลักษณะ ได้แก่

  1. จัดใส่ภาชนะขนาดเล็ก เช่น พาน วางใส่ทำให้พูนๆ เป็นกอง แล้วใช้บูชา
  2. ร้อยด้วยก้านมะพร้าว นำก้านมะพร้าวมาเหลาให้เกลี้ยงๆ แล้วคัดข้าวตอกแต่ละดอกร้อยใส่ก้านรวมเป็นกำแล้วถวายหรือ
    ใช้เสียบในแจกัน
  3. ปั้นเป็นรูปทรง เช่น เป็นพุ่ม โดยพรมน้ำเล็กน้อยให้ข้าวตอกชื้นๆ พอปั้นได้แล้วปั้นเป็นทรงให้ขนาดพอดีกับภาชนะที่ใช้
    เช่น พานปั้นจนได้ขนาดตามต้องการ แล้ววางบนภาชนะนั้น ใช้บูชา
  4. ใช้ข้าวตอกผสมกับดอกไม้สด โดยแกะดอกไม้ออกเป็นกลีบๆนำมาเคล้ากันกับข้าวตอกให้พอดีส่วน แล้วจัดใส่ภาชนะ ใช้บูชา
  5. ร้อยเป็นมาลัยแทนการใช้ดอกไม้สดข้าวตอกดอกไม้ นอกจากใช้บูชาพระรัตนตรัยแล้วยังนิยมใช้ในงานมงคลทั้งหลายจะเป็น
    พิธีบูชาครู งานรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ในเทศกาลสำคัญ ใช้ในพานขันหมากงานวิวาหมงคล ฯลฯใช้โปรยนำขบวนแห่มงคลต่างๆ
    แม้ในงานอวมงคล เช่น งานศพ ก็ปรากฏว่ามีใช้ในการบูชาเช่น หากผู้เสียชีวิตเป็นผู้มีพระคุณ ก็ใช้ข้าวตอกดอกไม้เช่นกัน

วัสดุอุปกรณ์

  1. ข้าวเหนียว
  2. สีผสมอาหาร
  3. ก้านใบมะพร้าว(เหลาให้เกลี้ยง)

ขั้นตอนการทำ

  1. เตรียมข้าวเหนียวนึ่งสุก ทำการผสมสีอาหาร ทำการนวดให้สีเข้ากันจนเป็นเนื้อเดียว
  2. เหลาก้านในมะพร้ามให้เกลี้ยง
  3. ปั่นข้าวเหนียวเส้นผ่าศูนย์กลางขนาด ๑ เซนติเมตร และนำก้านมะพร้าวที่เหลา
    เรียบร้อยแล้ว เพื่อนำปั่นข้าวเหนียวร้อยเข้ากับก้านมะพร้าว ต่อๆกันเป็นลำดับจนเต็มก้านมะพร้าว
    จากนั้นนำก้านมะพร้าวที่ร้อยเรียงกันมารวมเข้าด้วยกันจนเป็นช่อ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *